История Беларуси

История Беларуси

Альбом фотографий Несвиж 1939 год

Предлагаю вашему вниманию, небольшой, но в тоже время весьма интересный фотоальбом Несвижа, датируемый 1939 годом, перед началом Второй Мировой Войны. Фотографий не много, но они самобытны, отображают тот самый интересный срез времени, когда история остановилась перед ее серьезным потрясением прошлого века.

Кто автор данных фотографий увы не известно, все, что есть, это на обложке надпись «Wykonane przez młodzieź p. Seminarjum Naucz. w Nieświeżu», насколько понимаю польский, надпись говорит, что альбом сделан молодым семинаристом в Несвиже.

Фотографий не много, они большие были в исходном состоянии, пришлось немного их уменьшить и под корректировать цветовую гамму, чтобы лучше были видны детали на фотографиях.

Альбом фотографий Несвиж 1939 год
Читать далее…

Ружаны – гісторыя адной дэвальвацыі

Мы шмат ведаем пра магдэбургскае права ў гарадах Беларусі, але ж і нашыя мястэчкі ад іх не адстаюць. Узяць хаця б адно з іх на гістарычнай Слонімшчыне. Яно вядомае ўсяму свету перш за ўсё рэзідэнцыяй аднаго былога пісара, які “дапісаўся” да таго, што род ягоны стаў магнацкім. Уявіце сабе: набытае калісьці за 30 000 коп, яно цяпер каштуе… Ды не каштуе! Бо стала для Беларусі бясцэнным. Вось такая пазітыўная “дэвальвацыя”, не тое што цяпер.

“Дарога Вітаўта” стала для тутэйшых не проста фігурай мовы, а сапраўдным хайвэем паміж светамі. На скрыжаваннях гісторыі мястэчка вы “сустрэнеце” прэм’ер-міністра незалежнай дзяржавы (здагадайцеся, якой) і ўбачыце ўнікальныя для беларускага дойлідства абрысы, што тонуць у дыме польска-рускай вайны. І гэта яшчэ не ўсё: менавіта тут гартавалася ідэя пра аб’яднанне габрэяў у дзяржаве на сваёй гістарычнай радзіме – у Ізраілі!

Зацікавіліся? Тады наперад у віртуальнае падарожжа!

//budzma.org

Крыж Льва Сапегi

Беларуская гiсторыя, як чароуная i скупая фея, беражна ахоувае i ашчадна выдаткоувае свае таямнiцы. Не кожнаму адчыняе яна чарадзейны куфэрак. А у iм багаццяу — лiчыць не злiчыць. Ёсць такiя напаузабытыя старонкi i у жыццi знакамiтага дзяржаунага дзеяча Льва Caпeгi. Ураджэнец вёскi Астроуна Вiцебскага павета быу у Вялiкiм княстве Лiтоускiм вялiкiм канцлерам — другiм чалавекам пасля вялiкага князя у тагачаснай дзяржаве.

А яшчэ ён выконвау абавязкi вялiкага гетмана, узначальвау соймавую камiciю па падрыхтоуцы Статута Вялiкага княства Лiтоускага 1588 года. Адрэдагавау яго тэкст, фiнансавау выданне гэтага непераузыдзенага у сярэднявечнай Еуропе юрыдычнага дакумента. Быу i дыпламатам, i ваяром, i культурным дзеячам. I, вядома ж, Сапега быу адным з багацейшых тагачасных магнатау. Аднак багаццi трацiу разумна, дзеля карысцi свайго народа. Яшчэ i дагэтуль icнye школа, да заснавання якой далучыуся Леу Сапега. Гэта адна са старэйшых на беларускай зямлi Iказненская школа, што у Браслаускiм раёне.

Дапамагау Сапега многом цэрквам i манастырам. Напрыклад, Жыровiцкай царкве ён ахвяравау багата аздобленае рукапiснае Евангелле. Але найбольшую цiкавасць уяуляе факт уфундавання для Чарэйскага манастыра вялiкага напрастольнага крыжа. Гэтая святыня увайшла у гiсторыю пад назвай «Крыж Льва Caпeгi 1596 года» . Сапегау падарунак уяуляу бясспрэчную гiсторыка-культурную каштоунасць.

Чарэйскi манастыр быу заснаваны у 1454 годзе чарэйска-лукомскiм князем Мiхаiлам Пяструцкiм, якi з’яуляуся смаленскiм епiскапам, а пасля Kieycкiм мiтрапалiтам. Гэта праз 200 гадоу пацвердзiу у даравальнай грамаце i Леу Сапега, да якога пазней перайшло Лукомскае княства.

Чарэя была напачатку буйным маёнткам Лукомскага княства, якое у другой палове XVII стагоддзя увайшло у Аршанскi павет, а пазней стала мястэчкам Сенненскага павета. Цяпер гэта веска у Чашнщкiм раёне. Надзел князёу Лукомскiх не раз быу разбураны i знiшчаны. Гэткi ж лес выпау i на долю Чарэйскага манастыра.

Пасля смерщ заснавальшка манастыр на 250 гадоу перайшоу пад апеку роду Сапегау. Kaлi яго уласнiкам стау Леу Iванавiч, там былi толькi драуляныя пабудовы «для старцев и стариц». Сапега збудавау каменны манастыр i храм. Узвёу ix на востраве, якi знаходзгуся на возеры Галауля. Фундатар аддау манастыру сады i агароды, фальварак з ворнай зямлёй. Усё гэта Сапега зацвердзiу спецыяльнай Даравальнай граматай, у якой засведчыу свае i нашчадкау права патранату над манастырамi i паабяцау захоуваць там толькi «грэцкую веру», а iгуменау выбiраць толькi «закону грэцкага».

Аднак на самым пачатку 1600-х гадоу болшь як на два стагоддзi Чарэйскi манастыр стау унiяцкiм. I толькi у 1834 годзе святыня была вернута праваслауным вернiкам. Праз усё жыццё Леу Сапега paбiy для царквы i манастыра шчодрыя ахвяраваннi. Вяртаючыся з ваенных паходау, перадавау сюды захопленыя трафеi — абразы, царкоуны посуд, iншыя культавы рэчы.

Крыж Льва Сапегi

Адным з такiх дарункау быу цудатворны абраз святой Багародзiщы. Некалi ён знаходзгуся у Вялiкiм Ноугарадзе. Паданнi сведчаць, што калi скiфы даймалi горад асадай, абраз Божай Мацi дапамог вытрымаць напад i разбiць ворага. У 1611 годзе войскi польскага караля i вялiкага князя лiтоускага Жыгiмонта III Вазы устутлi у Ноугарад, абраз перадалi Сапегу. Вялый канцлер захоувау святыню разам з iншымi каштоунасцямi у галоунай рэзiдэнцыi свайго роду — Ружанах.

Пасля смерщ Льва Caneri ягоны наследные Казiмiр, маршалак i будучы вялiкi канцлер, забыуся пра iкону. Ды аднойчы у сне да яго з’явiлася Багародзiца i пaпpaciлa перанесцi абраз у належнае яму месца. Iкону адшукалi i перадалi у Жыровiцкi храм. Але Багародзiца з’явiлася зноу i настойвала на сваiм. Знакамiты абраз быу вернуты у царкву святой Троицы Чарэйскага манастыра.

3 iмем Caпeri звязана i Чарэйская плашчанiца 1566 года. Гэты выдатны помнiк праваслаунай даунiны вылучауся cвaiмi мастацкiмi вартасцямi. Асаблiва вышытымi на iм надпiсамi.

Аднак не толькi ваенныя трафеi адрасавау Сапега манастыру. У 1596 годзе вялiкi канцлер заказау для манастырскай царквы напрастольны крыж. Як зазначае знаны даследчык беларускай даунiны Е.Раманау, якi на свае вочы бачыу Сапегаву святыню, крыж зроблены «з нiзкапробнага серабра i, верагодна, быу пазалочаны». Меу у вышыню 61 сантыметр, з якiх трошкi болыш за палову займала падстаука. Чатырохканцовы, з трохпялёсткавымi канцамi, кожны з пялёсткау заканчвауся невялiкiмi шарами. Шырыня дрэва на крыжы складала 4 сантыметры, таушчыня — 2. Была пазначана i дата вырабу.

Першапачаткова крыж упрыгожвалi каштоуныя камянi. На пярэднiм баку знаходзiлася адлiтае распяцце Хрыста. Справа ад Збавiцеля, у медальёне з пялёсткау, быу выгравiраваны вобраз Багародзщы, а злева — Яна.

Верхнюю частку крыжа упрыгожвау выгравiраваны раслiнны арнамент. На адваротным баку — адлюстраванне святой Троицы з адпаведным надпiсам. На чатырох канцах крыжа, у медальёнах, знаходзiлiся сiмвалы евангелiстау. На бакавiнах — арнамент з ромбау. Арнаменатам шчодра упрыгожаны i увесь крыж.

Унiзе пашыранай часткi падстаукi меуся абадок. На iм быу выразаны надпiс, якi прыводзiць Е.Раманау: «На честь и на хвалоу Гд-оу Бг-оу во Троцы единому я Лев Сапега канцлеръ Великого Князъства Литовского надаломъ ciи Крестъ на манастыръ Ст-ое Жывоначалное Тр-цы оу именью моемъ отчызном Черей рокоу Ч-S».

Далейшы лес крыжа згубiуся дзесьцi на пакручастых гiстарычных сцежках.

Крыж Льва Сапегi

Анатоль Бутэвiч «Адвечны поклiч Радзiмы»
Iлюстрацыi Паула Татарнiкава

Электронная версия Статута ВКЛ уже в сети

Ранее я уже рассказывал про эпопею с покупкой уникальной для нас и для нашей истории книги «Статута ВКЛ» изданного в 1588 году, да книгу купили за 45 тысяч долларов США, помогли, как не странно зарубежные инвесторы и простые жителе Беларуси, которые пожертвовали свои деньги. И вот теперь музей истории Могилева предлагает всем желающим скачать электронную версию этой книги.

Со слов директора музея Алексея Батюкова, работа по созданию электронной версии Статута заняла около двух месяцев — каждая страница была сфотографирована, оцифрована и размещена на файловый хостинг (файлообменник). «Это была долгая процедура из-за того, что в книге много страниц. К тому же у нас нет ни специализированного оборудования, ни специалистов. Делали сами в свободное время«, — говорит директор музея.

Статут ВКЛ

Как только Статут Великого княжества Литовского стал доступен в сети, сразу возникла большая нагрузка на сервер (файлообменник), народ начал жаловаться, как результат файлообменник поменяли и кто уже скачал книгу выложили ее на различные торенты. Ссылки на разные источники, откуда можно скачать Статут привожу ниже.

Так же в скором времени музей предложит полную электронную версию книги «Дзіўныя паведамленні ад езуітаў у Беларусі» 1785 года издания. Можно будет приобрести так же по подписке ее распечатанный экземпляр. Книга была издана на немецком языке и в настоящее время ее переводит на белорусский бывший житель Могилева Давид Лисовский, ныне живущий в Германии.

Ссылки для скачивания: файло обменник, торрент 1, торрент 2.

АЛЕЛЬКАВIЧЫ КНЯЗI СЛУЦКIЯ

3 гiсторыi нам вядома iмя нацыянальнай гераiнi Францыi Жанны д’Арк. А цi ведаеце вы, што на нашай зямлi таксама была гэткая ж мужная жанчына, якая за свае подзвiгi можа лiчыцца нацыянальнай герагяяй Беларусi?

Самы пачатак XVI стагоддзя. Няспынныя татарскiя набегi становяцца усё больш жорсткiмi. Войскi хана Баты-Гiрэя даходзяць да Слуцка, па дарозе рабуюць гарады i вёскi, забiраюць мноства палонных. Татарам удалося захапiць слуцкiя прадмесцi. Ацалелыя жыхары схавалiся у замку. Раз’юшаны Баты-Гiрэй адступiу, але загадау зрабаваць i спалiць Капыль, Койданава, Нясвiж, Клецк. Страшныя па-жары у каторы раз axiнулi беларускую зямлю. Праз год татарскi набег паутарыуся. Шасцiтысячнае войска зноу стала аблогай ля Слуцкага замка.

На гэты раз галоунага аргатзатара абароны князя Сямёна Алелькавiча у горадзе не было. Але памылiлiся заваёунiкi у прадчуваннi лёгкай перамогi. Абарону узначалiла жонка Сямёна Настасся. Як i Жанна д’Арк, княгiня апранула ваенныя даспехi, загадала асядлаць каня. На чале дружыны выехала за вароты замка. У зацятай бiтве не паддалiся слуцакi ворагам. Татары пачалi адступаць. А тут вярнууся i князь. Каля Давыд-Гарадка дагналi яны татарау, добра правучылi нахабнiкау.

Далека за межы Слуцка пайшла слава пра ваеннае майстэрства Hacтacci. Kaлi не стала мужа, яна працягвала адважна змагацца з захопнiкамi. Нiхто нiколi не мог яе перамагчы. Апошняя няудалая спроба татарау захапiць Слуцк адбылася у 1521 годзе.

Пра той гераiчны i ваяунiчы час знаны польскi гiсторык Мацей Стрыйкоускi адгукнууся такiм чынам:

Настасся, княгiня Слуцкая, cвaix баяр
Паслала перахапiцъ палахлiвых татар.
Шмат ix пад Капылём было забiта
I горлам ля Пятровiч заплацiла мыта.

Дарэчы, падчас працы над гiсторыяй Вялiкага княства Лiтоускага М. Стрыйкoycкi шмат карыснага матэрыялу знайшоу у Слуцкiм летапiсе, якi вёуся пры княжым двары, i багатай бiблiятэцы князёу, у замку якiх працавау два гады.

Настасся ж аддала дачку Аляксандру за вялiкага гетмана лiтоускага Канстанцiна Астрожскага, парадавалася iхняму шчасцю i адышла з зямнога жыцця, пашкiнушы на еурапейскiх прасторах такую памяць, што не цьмее i дагэтуль.

АЛЕЛЬКАВIЧЫ КНЯЗI СЛУЦКIЯ

АЛЕЛЬКАВIЧЫ КНЯЗI СЛУЦКIЯ

Вось якая гераiня жыла некалi на слуцкай зямлi. Належала яна да аутарытэтнага i паважанага праваслаунага роду Алелькавiчау герба «Пагоня». А яшчэ ix называлi Алелькамi, Слущкiмi. Валодалi Слуцкiм княствам, Пiнскам, Капылём, iшымi землямi. Прадстаунiкi роду знаходзiлiся на высокiм кiеускiм пасадзе. Многая пахаваны у Kieвa-Пячэрскай лауры, якою годна апекавалiся i падтрымлi матэрыяльна.

Але галоуным горадам Алелькавiчау больш за два стагоддзi з’яуляуся старадayнi Слуцк, якi упершыню згадваецца у «Аповесцi мiнулых гадоу». Трэцiм на белаpycкix землях атрымау ён Магдэбургскае права. Нават калi удзельныя княствы былi ужо лiквiдаваны, Слуцкае княства захоувалася ажно да канца XVIII стагоддзя.

Алелькавiчы належалi да адной з магутных галiн яшчэ больш старажытнай дынастыi Гедымiнавiчау. Заснавалынкам роду лiчыцца Аляксандр (Алелька) — сын кiеускага князя Уладзiмiра, унук вялiкага князя лiтоускага Альгерда, праунук Гедымiна. У 1417 годзе ён пашлюбiуся з унучкай Вiтаута Вялiкага Настассяй — дачкой вялiкага князя маскоускага Васiля Дзмiтравiча i Cоф’i Вiтаутауны. Быу князем капыльскiм, слуцкiм, кiеускiм.

Kaлi у 1430 годзе памёр вялiлi князь лiтоускi Вiтаут, сярод тых, каго хацелi бачыць яго пераемнiкам, называлi i Алельку Уладзiмiравiча Слуцкага. Яго ведалi як таленавiтага военачальнiка, разважлiвага дыпламата. Разам са сваiм палком i братамi Iванам i Андрэем ён брау удзел у бiтве народау на Грунвальдскiм полi. Аб’яднаныя вялiкалiтоускiя i польскiя войскi разграмiлi непераможных, як лiчылася, крыжакоу. У лiку iншых пераможцау браты Слукiя паставiлi свае подпi пад мiрным Мельнскiм дагаворам з Тэутонскiм ордэнам.

Малодшы сын Алелькi князь слуцкi i капыльскi Mixaiл быу намеснiкам вялiкага князя лiтоускага Kaзiмipa IV Ягелончыка у Вялiкiм Ноугарадзе. Але амбiцыi яго былi большымi. Яму карцела заняць найвышэйшы пасад. Разам з Iванам Гальшанскiм i Фёдарам Бельскiм Алелька удзельнiчау у змове супраць Kaзiмipa, якi збiрауся прыехаць у Кобрынскi замак. Тут 15 красавша 1481 года мелася адбыцца вяселле Фёдара Бельскага з князёунай Ганнай Кобрынскай. Змоушчыкi хацелi забiць высокага госця альбо у лесе на ловах, якiя ён вельмi любiу, альбо у замку. Аднак змову выкрылi. Князям Mixaiлy Слуцкаму i Iвану Галынанскаму пасiналi галовы перад yciм народам проста на плошчы у Вiльнi. Фёдар Бельскi уцёк у Маскву.

Слуцкая зямля праславiлася не толькi адважнымi воiнамi ды мудрымi дзяржаунымi дзеячамi. У Сабор беларускiх святых уваходзiць Соф’я Слуцкая. Дачка Барбары Kiшкi i Юрыя Юр’евiча, апошняга з роду Алелькавiчау, Соф’я нарадзiлася у 1585 годзе. Рана засталася поунай сiратой. У 15-гадовым узросце выйшла замуж за князя Януша Радзiвiла. Хоць муж вызнавау кальвiнiзм, Соф’я i пасля шлюбу не здрадзiла праваслаую. Як i усе прадстаунiкi роду, яна падтрымлiвала манастыры, цэрквы, апекавалася вернiкамi, дапамагала iм. Перад смерцю свае уладаннi пераказала мужу. Так Радзiвiлы Cталi гаспадарамi Слуцкага княства.

Мошчы святой Соф’i Слуцкай захоуваюцца у Свята-Духавым кафедральным саборы у Мiнску. I да гэтага часу яе iмя аб’ядноувае вернiкау беларускай зямлi, узвышае ix, клiча на карысныя справы дзеля дабра сваей Бацькаушчыны.

Дзень памящ святой адзначаецца 1 красавiка.

АЛЕЛЬКАВIЧЫ КНЯЗI СЛУЦКIЯ

//Сем цудау Беларусi «Славутыя родам сваiм» Анатоль Бутэвiч

Вышла в свет новая книга «Вялікае княства Літоўскае. Ілюстраваная гісторыя»

Вышла в свет новая книга Владимира Орлова и Дмитрия Герасимовича «Вялікае княства Літоўскае. Ілюстраваная гісторыя», которая является своеобразным продолжением популярного издания «Краіна Беларусь«.

Увлекательная и доступная для читателя любого возраста и уровню образования, книга посвящена на интереснейшей эпохе нашего прошлого – времени Великого княжества, где объединился беларуский народ, беларуские земли играли определяющую роль, а старобелорусский язык был государственным.

Читателя ждет встреча с знаменитыми историческими персонами: политиками, военачальниками, просветителями. Книга знакомит из жизнью и бытом, военными победами и культурными достижениями. На основе исторических фактов объясняется, что названия “Літва” и “ліцьвіны” в течение нескольких столетий были названиями Беларуси и беларусов.

Вышла в свет новая книга "Вялікае княства Літоўскае. Ілюстраваная гісторыя"

Вышла в свет новая книга "Вялікае княства Літоўскае. Ілюстраваная гісторыя"

Авторы не ограничиваются хронологическими границами существования Великого княжества Литовского. Часть разделов рассказывают про положение наших земель в Российской империи, освободительную борьбу и попытки возродить государство, национальное возрождение и судьбу Виленщины в ХХ веке.

Вышла в свет новая книга "Вялікае княства Літоўскае. Ілюстраваная гісторыя"

Вышла в свет новая книга "Вялікае княства Літоўскае. Ілюстраваная гісторыя"

В книге около 2000 различных иллюстраций, в том числе летописные миниатюры, средневековые гравюры, уникальные фотоснимки и реконструкции. Многие из иллюстрации беларускому читателю ранее были неизвестны.

Одновременно переизданная книга “Страна Беларусь”, какая давно стала библиографическим раритетам. (скачать электронный вариант первой книги можно перейдя по ссылке в начале новости).

Атлас “Гiсторыя Беларусi” XVI-XVIII веков

Ну вот наконец-то у меня дошли руки и я восстановил так давно обещанные карты из атласа “Гiсторыя Беларусi” XVI-XVIII веков. Напомню, что часть карт исчезла после краха и исчезновения хостинговой компании, восстановить обещал давно, каюсь, долго не доходил ход, но все же лучше поздно, чем ни когда.

Все карты восстановлены в старых записях, так же можно скачать весь архив с картами одним файлом.

Атлас “Гiсторыя Беларусi” XVI-XVIII веков

Атлас “Гiсторыя Беларусi” XVI-XVIII веков

Архив залит сразу на несколько файлообменников, надеюсь, никаких проблем со скачиванием не будет.

И так архив раз атлас “Гiсторыя Беларусi” XVI-XVIII веков и архив два атлас “Гiсторыя Беларусi” XVI-XVIII веков. Размер архива ~ 15 мегабайт. Заархивировано архиватором ZIP.

Спасибо всем за терпение.

Гарадзельская унiя и прывiлей 1413 года

Гарадзельская унiя 1413, саюз ВКЛ з Польшчай, юрыдычна замацаваны у 3 граматах (прывiлеях) 2 кастрычнiка 1413 у замку Гарадло на раце Заходнi Буг. 1-я грамата выдадзена ад iмя 47 польскiх феадалау, якiя надзялялi 47 феадалау-католiкау ВКЛ cвaiмi гербамi i тым самым прымалi ix у свае гербавае брацтва. У 2-й грамаце (да яе было прывешана 45 пячатак феадалау ВКЛ) феадалы-католiкi прымалi гербы польскiх феадалау i абяцалi быць з iмi у вечнай дружбе i саюзе. У выпадку смерцi вялiкага князя Вiтаута яны абяцалi не выбiраць сабе князя без парады i згоды польскiх феадалау. Тыя, у сваю чаргу, у выпадку смерцi караля Ягайлы таксама не павiнны былi выбiраць новага караля без парады i згоды вялiкага князя Biтaутa i феадалау ВКЛ. У 3-й грамаце, якая увайшла у гiсторыю як Гарадзельскi прывiлей 1413, польскi кароль Ягайла i вялiкi князь лiтоускi Вiтаут абяцалi назначаць на дзяржауныя пасады феадалау-католiкау, якiя прынялi польскiя гербы, i дазволiць iм свабодна распараджацца маёмасцю у cвaix маёнтках i тым самым павысiць ix грамадскае становiшча да князёу Рурыкавiчау i Гедзiмiнавiчау, даваць iльготы касцёлам, кляштарам i iншым каталiцкiм установам.

Гарадзельская унiя 1413

Гарадзельская унiя 1413

У грамаце абвяшчалася аб`яднанне ВКЛ з Польшчай, аднак гарантавалася захаванне адасобленасцi i нязменнасцi улады вялiкага князя, тым самым захоувалася самастойнасць ВКЛ. Гарадзельская унiя умацоувала сiлы ВКЛ i Польшчы у барацьбе з замежнай агрэсiяй, а таксама мела на мэце задобрыць i супакоiць рымскую курыю, якой быу нанесены удар у вынiку паражэння Тэутонскага ордэна у Грунвальдскай бiтве 1410.

Гарадзельскi прывiлей 1413, заканадаучы акт, якi юрыдычна замацоувау Гарадзельскую унiю 1413, выдадзены ад iмя караля Польшчы Ягайлы i вялiкага князя лiтоускага Biтаута. Меу на мэце умацаванне i пашырэнне каталiцызму у ВКЛ. У прывiлеi канстатавалася, што з прыняццем каталiцтва ВКЛ «далучаецца, уключаецца, злучаецца, перадаецца» Польскаму каралеуству. Усе касцёлы i каталiцкi клiр забяспечваюцца yciмi правамi i
свабодамi згодна са звычаямi Польскага каралеуства. Паны, шляхта i баяры ВКЛ, якiя прымуць каталiцкую веру i атрымаюць гербы, могуць карыстацца прывiлеямi i падараваннямi, як i польскiя паны i шляхта, пацвярджалiся ix правы на свабоднае распараджэнне сваей маёмасцю i атрыманне спадчыны.

Гарантавалiся правы жанчын на валоданне уласнымi маёнткамi. Паны i шляхта ВКЛ павiнны 6ылi захоуваць пастаянства i вернасць каралю Ягайлу i вялiкаму князю Biтауту. Гарадзельскi прывiлей прадугледжвау увядзенне пасад ваяводы i кашталяна у Вiльнi, Троках i iншых месцах. Асаблiва важнае значэнне меу артыкул, у якiм замацоувалася правiла, што пасля смерцi Biтаута паны i шляхта ВКЛ не павiнны 6ылi выбiраць сабе вялiкага князя без згоды Ягайлы i польскiх феадалау, а тыя пасля смерцi Ягайлы таксама не павiнны 6ылi выбiраць новага караля без згоды Вiтаута, паноу i шляхты ВКЛ. Гэты артыкул, якi упершыню заканадауча замацоувау выбранне вялiкага князя, супярэчыу i абвяргау змест першага артыкула, у якiм пацвярджалася злiццё ВКЛ з Польшчай, бо калi выбiрауся асобны вялiкi князь, то захоувалася самастойнасць дзяржавы. А канстатацыя факта, што караля Польшчы павiнны былi выбiраць толькi са згоды Вiтаута i феа¬далау ВКЛ, сведчыць аб раунапрауным становiшчы ВКЛ i Польскага каралеуства.

Гарадзельскi прывiлей

Гарадзельскi прывiлей

Прывiлей прадугледжвау магчымасць склiкання агульных соймау феадалау Польшчы i ВКЛ. Сцвярджэнне, што усе некатолiкi, у асноуным праваслауныя (а яны складалi большасць насельнiцтва княства), не павiнны 6ылi дапускацца на дзяржаунай пасады i засядаць у панскай радзе, мела iдэалагiчны, а не практычны характер, бо большасць мясцовага кiраунiцтва i значная частка паноу-рады належалi да праваслаунай веры. А усе напышлiвыя фразы аб злiццi, злучэннi, далучэннi i уключэннi ВКЛ у склад Польшчы не мелi у той час рэальнага значэння, бо традыцыя узаемаадносiн памiж Польшчай i ВКЛ, якая склалася на аснове асабiстай (персанальнай) унii, не мянялася.

Язэп Юхо.
(С) Энцыклапедыя ВКЛ

Беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае

Зусім нядаўна выйшла ў сьвет аўдыёкніга Міколы Ермаловіча «Беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае».

Гэта кніга «Беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае» была выдадзена ў звычайнай папяровым варыянце, але гэта было вельмі даўно і цяпер знайсці гэту кнігу вельмі складана ў продажы, таму выдавецтвам «BelTonMedia» была выдадзена аўдыёкніжка дадзенага выдання.

Беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае

Беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае

Аўдыёкніга «Беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае» ў фармаце mp3. Агульны час гучання 20:18:21. Галоўную працу знанага беларускага дасьледчыка чытае тэатральны пэдагог прафэсар Андрэй Каляда. Цягам дваццаці з паловай гадзінаў слухач мае магчымасьць пачуць праўдзівую гісторыю беларускай дзяржавы ў Ермаловічавым выкладзе.

Мікола Ермаловіч — гісторык, публіцыст, крытык і літаратуразнаўца. Яго шматлікія самвыдатаўскія тэксты ў 70-80-я гады мінулага стагодзьдзя нелегальна распаўсюджваліся па Беларусі пад назовам «Гутаркі» ў машынапісных копіях.

Прапаную Вам магчымасць цяпер праслухаць 11 частак з часткі «НОВАГАРОДСКİ ПЕРЫЯД (1246 – 1316)», завошта дзякуй сайту Беларуская Інтэрнэт-Бібліятэка камунікат.org.

Устапнае слова
— НОВАГАРОДСКI. ПЕРЫЯД (1246 – 1316)
-+ Гісторыя Пытання
-+ Ці толькі раздробленасць і слабасць? частка 1
-+ Ці толькі раздробленасць і слабасць? частка 2
-+ Ці толькі раздробленасць і слабасць? частка 3
-+ Старажытная Літва – гістарычная вобласць Беларусі
-+ Літоўскія набегі і славянская каланізацыя
-+ Для каго была большая пагроза? частка 1
-+ Для каго была большая пагроза? частка 2
-+ Што ж заваяваў Міндоўг?
-+ Палітыка Войшалка і другое заваяванне Літвы / частка 1
-+ Палітыка Войшалка і другое заваяванне Літвы / частка 2
-+ Палітыка Войшалка і другое заваяванне Літвы / частка 3
-+ Час Трайдзеня
-+ Заняпад Наваградка і новае ўзвышэнне Полацка / частка 1
-+ Заняпад Наваградка і новае ўзвышэнне Полацка / частка 1
— ВI.ЛЕНСКI. ПЕРЫЯД (1316 – 1385)
— КРЭЎСКI. ПЕРЫЯД (1385 – 1569)
— ПЕРЫЯД РЭЧЫ ПАСПАЛI.ТАЙ (1569 – 1795)

Для тых, хто жадае азнаёміцца з поўным выданнем аўдыёкнігi «Беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае», ёсць магчымасць набыць кампакт дыск з гэтай кнігай у iнтэрнэт-краме кнiгаў на беларускай мове Prastora.by вось тут, там жа можна азнаёміцца з больш падрабязным утрыманнем кнігі. Кошт дыска ўсяго 14 тыс. белы. руб., дарэчы я сабе таксама замовіў гэты дыск.

Аповесць мінулых гадоў — Гербы (частка 3)

Неяк раней, яшчэ летась я пісаў пра вельмі цікавы мультфільм зняты на Беларусьфільм «Аповесць мінулых гадоў – Гербы» і вось атрымаўся знайсці працяг гэтага мультфільма.

Прапаную вашай увазе трэцюю частку гэтага мультфільма «Аповесць мінулых гадоў – Гербы«, ды менавіта трацінай, як апынулася ў папярэдняй частцы было адразу дзве.

Пра фільм: «Аповесць мiнулых гадоў» — гэта не толькi старажытны помнiк культуры, якi распавядае пра даўнiя гiстарычныя падзеi. Гэта цяпер яшчэ i кiнапраект, якi з дапамогай невялiчкiх мультфiльмаў распавядае пра паходжанне гербаў гарадоў Беларусi.

Аповесць мінулых гадо - Гербы (частка 3)

Аповесць мінулых гадо - Гербы (частка 3)

У першай частцы праекта «Аповесць мінулых гадоў. Гербы» распавядалася пра гербы гарадоў Менск, Гародня, Брэст, Магілёў, Гомель, Віцебск.

Аповесць мінулых гадо - Гербы (частка 3)

Другая частка праекта распавядае пра гербы гарадоў Полацак, Наваградак, Пружаны, Шклоў, Мазыр, Чэрвень.

Аўтары iмкнулiся распавесці, як з’явiлiся гербы гэтых гарадоў не толькi праз гiстарычныя падзеі Беларусі – яны стараліся паказаць, як жылi старажытныя насельнiкi гэтых гарадоў, чым яны займалiся, якiя рамёствы развiвалi, якiмi гаспадарамi былi i што пакiнулi нам у спадчыну.

Рэжысэры: Ігар Воўчак, Аляксандр Ленкін, Н. Касцючэнка, Наталля Хаткевіч, Яўген Надточей, Таццяна Кубліцкая.

Сам мультфільм можна запампаваць з Беларускага торэнта – Аповесць мінулых гадоў. Гербы. Частка другая / 2008 / Беларусьфільм.